O programie

Artykuł przedstawia badania dotyczące związku pomiędzy spostrzeganą stygmatyzacją a korzystaniem z pomocy w zakresie zdrowia psychicznego przeprowadzone na reprezentatywnej próbie studentów jednego z amerykańskich uniwersytetów w 2005 roku.


Głównym celem działań w zakresie zdrowia psychicznego w Stanach Zjednoczonych jest redukowanie barier w dostępie do korzystania z pomocy służb i instytucji niosących wsparcie i pomoc. Dotychczasowe badania wskazują, że większość zaburzeń psychicznych jest wciąż nieleczona lub leczenie jest podejmowane z dużym opóźnieniem. Istniejące bariery związane są między innymi z finansowaniem leczenia, wiedzą na temat dostępnego leczenia oraz postawami wobec niego. Stygmatyzacja została zidentyfikowana jako jedna z głównych barier dostępu do opieki w zakresie zdrowia psychicznego. Jest ona rozumiana jako publiczne naznaczenie i poddanie negatywnym stereotypom oraz dyskryminowanie ze względu na występującą odmienność. Pomimo istotności tego problemu niewielka jest liczba badań empirycznych prowadzonych wśród ogólnej populacji, a ich wyniki nie są jednoznaczne. Badania prowadzone wśród pacjentów wskazywały, że odczuwana stygmatyzacja ograniczała korzystanie z pomocy w tej grupie. Badania wśród ogólnej populacji prowadzone w 1990 -1992 oraz 2001-2003 pokazywały, że odczuwanie publicznej stygmatyzacji zmniejsza się. Inne badania wskazywały, że wciąż około 24-29% osób potrzebujących pomocy nie szuka jej, gdyż obawia się oceny innych.


W przeprowadzonych w 2005 roku badaniach wzięło udział 2782 studentów. W badaniach mierzono odczuwanie stygmatyzacji za pomocą wielowymiarowej skali, oraz zadawano pytania dotyczące odczuwanej potrzeby uzyskania pomocy a także faktycznego korzystania z pomocy w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Za pomocą kwestionariusza oszacowano również symptomy depresji i zaburzeń lękowych występujących w badanej grupie.


Postawiono 3 główne pytania badawcze: jaki jest poziom odczuwanej społecznej stygmatyzacji, w jakim zakresie stygmatyzacja jest związana z odczuwaniem potrzeby szukania pomocy oraz w jakim zakresie stygmatyzacja jest związana z faktycznym korzystaniem z pomocy.


Uzyskane wyniki pokazały, że 14,5% wszystkich badanych studentów przeżywało trudności w zakresie zdrowia psychicznego (odczuwało symptomy depresji lub zaburzeń lękowych). Spośród nich 65% odczuwało potrzebę uzyskania pomocy i 52% z tej liczby uzyskało pomoc w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Ogólny poziom odczuwanej stygmatyzacji w całej grupie badanych był poniżej średniej.


Szczegółowe analizy wskazywały, że mężczyźni odczuwali wyższy poziom stygmatyzacji niż kobiety, podobnie jak starsi studenci oraz studenci zagraniczni. Studenci o niższym statusie socjoekonomicznym oraz ci, którzy sami doświadczali trudności psychicznych również wykazywali wyższy poziom odczuwanej stygmatyzacji. Kontakty społeczne z osobami korzystającymi ze wsparcia ze względu na przeżywane trudności psychiczne oraz pozytywne przekonania na temat skuteczności leczenia były związane z niższym poziomem odczuwania stygmatyzacji. Zaobserwowano, że w grupie młodszych studentów (w wieku 18-22 lata) w porównaniu ze starszymi (w wieku 23-31 i więcej lat) odczuwany poziom stygmatyzacji wpływał negatywnie na odczuwaną potrzebę uzyskania pomocy.


Nie znaleziono natomiast znaczącego związku pomiędzy odczuwaną stygmatyzacją a korzystaniem z pomocy. Wnioski z przeprowadzonych badań wskazują, że w badanej populacji studentów odczuwana stygmatyzacja może nie być tak silną barierą do korzystania ze wsparcia jak wynika to z innych badań. Pomimo tego, istotne dla tej grupy mogą być interwencje zmierzające do zwiększania wiedzy oraz dostępności pomocy, aby w jak największym stopniu niwelować dalsze potencjalne bariery w uzyskaniu wsparcia w sytuacjach przeżywania trudności psychicznych.

 

Źródło:

Ezra Golberstein, B.A., Daniel Eisenberg, Ph.D., Sarah E. Gollust, B.A. 

“Perceived Stigma and Mental Health Care Seeking” [w:] Psychiatric Services ‘ps.psychiatryonline.org’, Vol. 59, No. 4, April 2008.